-We’re at the dawn of the twenty-second century.
-These clothes are old-fashioned.
1. Introduction & Core Concept (Giriş) 🏗️
İngilizcede Compound Adjectives (Bileşik Sıfatlar); iki ya da daha fazla sözcüğün bir araya gelerek tek bir sıfat gibi hareket etmesi ve bir ismi nitelemesiyle oluşur.
Çoğunlukla sözcükler arasına kısa çizgi (hyphen -) konularak yazılırlar.
👉 En Temel Mantık: Birkaç kelime birleşir, tek bir sıfat işlevi görerek isme detay kazandırır! (well-known, part-time, ten-year-old)
2. Common Formation Rules (En Yaygın Oluşum Kalıpları) 🧭
Bileşik sıfatlar farklı kelime türlerinin birleşmesiyle türetilir:
1️⃣ Adverb / Adjective + Past Participle (V3) 🎨
Zarf veya sıfatın, fiilin 3. hâliyle birleşmesiyle oluşur.
- 🟢 well-known (tanınmış/bilinen) ➔ a well-known writer ✍️
- 🟢 old-fashioned (eski moda) ➔ an old-fashioned dress
- 🟢 badly-behaved (kötü davranışlı) ➔ a badly-behaved child
2️⃣ Noun / Adjective / Adverb + Present Participle (V-ing) 🔄
Kelimenin fiilin -ing takılı hâliyle birleşmesiyle oluşur.
- 🟢 good-looking (hoş görünümlü) ➔ a good-looking man 🤵
- 🟢 time-consuming (zaman alan) ➔ a time-consuming task ⏳
- 🟢 record-breaking (rekor kıran) ➔ a record-breaking heatwave ☀️
3️⃣ Number + Noun (Sayı + İsim) 🔢
Sayı ve ismin birleşmesiyle oluşur. İsim DAİMA tekil yazılır!
- 🟢 ten-minute (10 dakikalık) ➔ a ten-minute break ☕
- 🟢 five-star (5 yıldızlı) ➔ a five-star hotel 🏨
- 🟢 two-page (2 sayfalık) ➔ a two-page essay 📝
4️⃣ Noun + Adjective (İsim + Sıfat) 🧱
- 🟢 ice-cold (buz gibi soğuk) ➔ an ice-cold drink 🥤
- 🟢 world-famous (dünyaca ünlü) ➔ a world-famous singer 🎤
- 🟢 sugar-free (şekersiz) ➔ a sugar-free diet 🥗
3. Critical Hyphen Rule: Before vs. After Noun (Kısa Çizgi Kuralı!) ⚠️
Bileşik sıfatların yazımında kısa çizgi (-) kullanımı, sıfatın cümledeki konumuna bağlıdır:
👉 İsmin ÖNÜNDE (Attributive): Kısa çizgi KULLANILIR!
👉 İsmin SONRASINDA (Predicate): Kısa çizgi GENELLİKLE DÜŞER!
| Position (Konum) | Example (Örnek) |
| İsmin Önünde (Hyphen VAR) 🟢 | She works a part-time job. 💼 (Job isminden önce) |
| İsmin Sonrasında (Hyphen YOK) 🟢 | Her job is part time. 💼 (Yüklem konumunda) |
| İsmin Önünde (Hyphen VAR) 🟢 | He is a well-known actor. 🎭 |
| İsmin Sonrasında (Hyphen YOK) 🟢 | The actor is well known. 🎭 |
4. Advanced Usage: Advanced C1/C2 Concepts (İleri Düzey Kullanım) 🚀
A. 🚫 The “-ly” Adverb Exception (Kısa Çizgi Kullanılmayan Durum)
Eğer bileşik sıfatın ilk kelimesi “-ly” ile biten tam bir zarf ise (highly, extremely, deeply, badly), ASLA kısa çizgi KULLANILMAZ!
- ❌ Incorrect: a highly-trained expert
- ✅ Correct: a highly trained expert 👨🔬
- ❌ Incorrect: a deeply-rooted problem
- ✅ Correct: a deeply rooted problem 🌳
B. 🧠 Plural Noun Rule in Modifiers (Çoğul Eki Yasağı)
Sayı içeren bileşik sıfatlarda niteleyici olarak kullanılan isim ASLA çoğul eki (-s) ALMAZ!
- ❌ Incorrect: a three-hours movie / a ten-dollars note
- ✅ Correct: a three-hour movie 🎬 (3 saatlik film)
- ✅ Correct: a ten-dollar note 💵 (10 dolarlık banknot)
💡 Karşılaştırma: The break lasted ten minutes. (Normal isim) VS It was a ten-minute break. (Bileşik sıfat)
C. 👁️ Compound Adjectives describing Body Parts (Vücut Parçalı Sıfatlar)
Bir insanın fiziksel veya karakter özelliğini anlatırken Sıfat/Sayı + İsim + "-ed" yapısı sıkça tercih edilir.
- 🟢 blue-eyed (mavi gözlü) ➔ a blue-eyed baby
- 🟢 left-handed (solak) ➔ a left-handed player 🎾
- 🟢 open-minded (açık fikirli) ➔ an open-minded person
- 🟢 kind-hearted (iyi kalpli) ➔ a kind-hearted teacher 👩🏫